🩺 جزوه مرور نارسایی قلب — جلسه سوم
خلاصهی فشرده و امتحانی بر اساس فایل «نارسایی قلب؛ جلسه سه». اصطلاحات کلیدی انگلیسی داخل پرانتز حفظ شدهاند.
- ارزیابی بیمار مبتلا به نارسایی قلب
شرححال
- تعیین کلاس عملکردی (Functional Class) بر اساس محدودیت فعالیت و علائم.
- علائم مهم:
- تنگی نفس فعالیتی
- ارتوپنه (Orthopnea): تنگی نفس در وضعیت خوابیده
- تنگی نفس حملهای شبانه (PND)
- خستگی، کاهش تحمل فعالیت و علائم احتقان
- بررسی عوامل تشدیدکننده و علل دیگر تنگی نفس، از جمله بیماریهای ریوی.
معاینه فیزیکی
- یافتههای مطرحکننده نارسایی قلب:
- صدای سوم قلب (S3)
- افزایش فشار ورید ژوگولار (JVP)
- رالهای ریوی (Crackles)
- ادم اندامها
- علائم کاهش برونده و پرفیوژن ناکافی
اقدامات پاراکلینیک
- آزمایشهای خونی، از جمله BNP.
- الکتروکاردیوگرافی (ECG) و تصویربرداری قفسه سینه.
- اکوکاردیوگرافی برای ارزیابی عملکرد بطنی و کسر جهشی (EF).
⭐ نکته امتحانی: در بیمار مبتلا به نارسایی قلب، علاوه بر تأیید نارسایی، باید علت زمینهای و عامل تشدیدکننده نیز جستوجو شود.
- عوامل تشدیدکننده نارسایی قلب
مسیر کلی: عامل تشدیدکننده → افزایش Preload/Afterload یا کاهش Contractility → احتقان و/یا کاهش برونده قلبی → نارسایی حاد یا دکمپنسیشن.
- همودینامیک: برونده قلبی و احتقان
شاخص قلبی (Cardiac Index؛ CI)
- CI = برونده قلبی / سطح بدن (BSA).
- CI پایین → پرفیوژن ناکافی و احتمال وضعیت Cold.
- افزایش فشارهای پرشدگی → احتقان و احتمال وضعیت Wet.
فشار پرشدگی (Filling Pressure)
- افزایش فشار پرشدگی بطن چپ معمولاً با افزایش PCWP همراه است.
- افزایش فشارهای پرشدگی → احتقان ریوی/محیطی.
- Wedge pressure با کاتتر شریان ریوی قابل ارزیابی است.
کاتتر شریان ریوی (Swan–Ganz)
- عبور از دهلیز راست و بطن راست به شریان ریوی.
- باد کردن بالون در انتهای کاتتر → اندازهگیری فشار گوهای ریوی (PCWP).
- کاربرد اصلی: ارزیابی همودینامیک در وضعیتهای پیچیده و انتخاب درمان مناسب.
- فنوتیپهای همودینامیک در نارسایی حاد
⭐ نکته طلایی: «Wet» بیشتر به احتقان و «Cold» بیشتر به پرفیوژن ناکافی اشاره دارد؛ درمان باید بر اساس ترکیب این دو تعیین شود.
- اینوتروپها و وازوپرسورها
اینوتروپهای مثبت (Positive Inotropes)
- افزایش Contractility → افزایش برونده قلبی.
- مکانیسم مطرح در فایل: افزایش cAMP داخل سلول → افزایش قدرت انقباض.
- نمونهها:
- نوراپینفرین (Norepinephrine)
- دوپامین (Dopamine)
- دوبوتامین (Dobutamine)
- کاربرد: در کاهش شدید پرفیوژن و برونده؛ استفاده باید با توجه به وضعیت فشارخون و احتقان انجام شود.
وضعیت Cold & Wet
- چالش: بیمار هم احتقان دارد و هم پرفیوژن پایین.
- راهبرد: رفع احتقان، حفظ فشارخون و در صورت نیاز حمایت اینوتروپیک.
- نارسایی قلب با EF کاهشیافته (HFrEF)
- تعریف فایل: EF ≤ 40٪.
- درمان دارویی اصلی با عنوان چهار ستون درمانی (The Four Pillars) معرفی شده است:
- بتابلوکرها (Beta-Blockers)
- مهارکنندههای سیستم رنین–آنژیوتانسین، از جمله ACE inhibitors و ARNI
- آنتاگونیست گیرنده مینرالوکورتیکوئید (MRA)
- مهارکنندههای SGLT2
بتابلوکرها
- کاهش تحریک سمپاتیک مزمن و تعدیل پاسخ گیرندههای بتاآدرنرژیک (Down-regulation).
- در بیمار پایدار، با دوز پایین شروع و تدریجی افزایش داده میشوند.
ACE inhibitor / ARNI و MRA
- هدف: کاهش فعالشدن مسیرهای نوروهورمونال و کاهش بار همودینامیک قلب.
- در تجویز، فشارخون، عملکرد کلیه و پتاسیم باید پایش شوند.
مهارکنندههای SGLT2
- نمونهها:
- داپاگلیفلوزین (Dapagliflozin)
- امپاگلیفلوزین (Empagliflozin)
- در بیماران دیابتی و غیردیابتی مبتلا به نارسایی قلب، در فایل به اثر مفید آنها اشاره شده است.
⚠️ هشدار امتحانی: درمان HFrEF فقط به کنترل علامتها محدود نیست؛ چهار ستون درمانی برای کاهش عوارض و بهبود پیامدها اهمیت دارند.
- درمانهای تکمیلی و پیشرفته
درمان علامتی
- دیورتیکها: برای کاهش احتقان و علائم حجم اضافی.
- داروهای خط دوم/علامتی در بیماران منتخب، بر اساس وضعیت بالینی و فشارخون.
درمان دستگاهی (Device Therapy)
- CRT (Cardiac Resynchronization Therapy): بازهمگامسازی انقباض بطنی در بیماران واجد شرایط.
- ICD (Implantable Cardioverter-Defibrillator): کاهش خطر مرگ ناگهانی ناشی از آریتمی بطنی در بیماران منتخب.
- در موارد پیشرفته:
- LVAD (Left Ventricular Assist Device) بهعنوان پل تا پیوند (Bridge to Transplant) یا درمان مقصد (Destination Therapy).
- پیوند قلب (Heart Transplantation) برای بیماران منتخب با نارسایی پیشرفته.
⭐ ارزیابی علت نارسایی، بهویژه بیماری عروق کرونر (CAD)، بخش مهم بررسی بیمار است.
- کاردیومیوپاتیها
مقایسه انواع اصلی
8-1. کاردیومیوپاتی دیلاته (DCM)
- اتساع حفرههای قلب و کاهش عملکرد انقباضی.
- تظاهر غالب: نارسایی سیستولیک و HFrEF.
- علل ذکرشده در فایل شامل عوامل سمی/متابولیک و برخی بیماریهای نفوذی است.
8-2. کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM/HOCM)
- هیپرتروفی میوکارد → کاهش Relaxation و Compliance → اختلال دیاستولیک.
- در نوع انسدادی (HOCM): هیپرتروفی میتواند مسیر خروجی بطن چپ (LVOT) را تنگ کند.
- تظاهرات مهم: درد قفسهسینه/آنژین، علائم نارسایی، سنکوپ و آریتمی.
- افزایش انقباضپذیری یا کاهش حجم بطنی میتواند انسداد را بدتر کند.
8-3. کاردیومیوپاتی محدودکننده (RCM)
- میوکارد سفت و غیرقابل اتساع → کاهش پرشدن بطنی.
- علتها:
- ایدیوپاتیک
- بیماریهای نفوذی (Infiltrative): آمیلوئیدوز (Amyloidosis)، سارکوئیدوز (Sarcoidosis)
- هموکروماتوز (Hemochromatosis)
- بیماریهای ذخیرهای
- پیامد: افزایش فشارهای پرشدگی و علائم احتقان.
- مکانیسمهای پاتوفیزیولوژیک مهم
- کاهش عملکرد پمپی → کاهش برونده قلبی → فعالشدن مکانیسمهای جبرانی.
- فعالشدن سمپاتیک و سیستمهای نوروهورمونال → تاکیکاردی، احتباس سدیم/آب و افزایش بار قلب.
- افزایش Preload و Afterload → افزایش کار قلب → تشدید نارسایی.
- در اختلال دیاستولیک:
- اختلال Relaxation یا کاهش Compliance → پرشدن ناکافی بطن
- فشار پرشدگی بالا → احتقان ریوی/محیطی
⭐ نکات High-Yield
- HFrEF = EF ≤ 40٪.
- چهار ستون درمان HFrEF: بتابلوکر + مهار مسیر رنین–آنژیوتانسین/ARNI + MRA + SGLT2 inhibitor.
- Wet = احتقان؛ Cold = پرفیوژن پایین.
- افزایش Preload عمدتاً با احتباس حجم و افزایش Afterload با فشارخون بالا مرتبط است.
- DCM بیشتر با اختلال سیستولیک، HCM با اختلال دیاستولیک/گاهی انسداد، و RCM با سفتی میوکارد و اختلال پرشدن شناخته میشود.
- S3، JVP بالا، رال و ادم، یافتههای بالینی مهم نارسایی قلب هستند.
⚡ مرور سریع
- تشخیص نارسایی قلب = علائم و معاینه + BNP/ECG/تصویربرداری/اکو.
- ابتدا عامل تشدیدکننده را پیدا کن؛ سپس احتقان، پرفیوژن و فشارخون را ارزیابی کن.
- Warm/Cold وضعیت پرفیوژن و Wet/Dry وضعیت احتقان را نشان میدهد.
- در HFrEF، EF حداکثر ۴۰٪ است و درمان بر چهار ستون دارویی استوار است.
- DCM: اتساع و انقباض ضعیف؛ HCM: ضخامت و پرشدن ضعیف؛ RCM: سفتی و محدودیت پرشدن.
- در نارسایی پیشرفته، CRT/ICD، LVAD و پیوند قلب در بیماران منتخب مطرح میشوند.